MỤC TIÊU GIỚI HẠN TĂNG NHIỆT TOÀN CẦU +2 ĐỘ C ĐÃ HOÀN TOÀN PHÁ SẢN VÀ CÁC NHẬN THỨC CẦN CHUẨN BỊ CHO ĐIỀU PHẢI ĐẾN (Patreon)
Content
Theo nhà khoa học khí hậu nổi tiếng, Giáo sư James Hansen, tốc độ nóng lên toàn cầu đã bị đánh giá thấp đáng kể. Ông còn cho biết mục tiêu quốc tế về việc giữ cho nền nhiệt độ trung bình toàn cầu ở dưới mức tăng 2 độ C đã hoàn toàn "phá sản".
Một phân tích khoa học mới của Gs. Hansen và nhóm các đồng nghiệp kết luận rằng tác động của việc cắt giảm bụi khí ô nhiễm trong ngành vận tải tàu biển gần đây, vốn làm tăng nền nhiệt độ toàn cầu, cũng như mức độ nhạy cảm của khí hậu so với lượng khí thải nhiên liệu hóa thạch ngày càng tăng, đều lớn hơn dự tính trước đây [của giới khoa học].
Giới chuyên gia độc lập cho biết, các kết quả nghiên cứu của nhóm này nằm ở ngưỡng cao nhất trong ước tính về khả năng tăng nhiệt mà ngành khoa học khí hậu chính thống đã thực hiện nhưng không thể bị loại trừ. Nếu đúng thế, thì điều đó có nghĩa là thời tiết khắc nghiệt, thậm chí còn tồi tệ hơn, sẽ xảy ra sớm hơn, và có nguy cơ cuộc khủng hoảng biến đổi khí hậu trên hành tinh này sẽ vượt qua các điểm tới hạn toàn cầu nhanh hơn dự kiến, chẳng hạn như sự sụp đổ của các dòng hải lưu quan trọng trên Đại Tây Dương.
Gs. Hansen, thuộc Đại học Columbia, từng gióng lên hồi chuông cảnh báo tới công chúng về sự cố tan vỡ nền khí hậu trong phiên điều trần trước một ủy ban quốc hội Hoa Kỳ vào năm 1988.
Ông nói: “Ủy ban Liên Chính phủ về Biến đổi Khí hậu của Liên Hợp Quốc (Intergovernmental Panel on Climate Change - IPPC) đã đưa ra một kịch bản có 50% cơ hội duy trì mức tăng nhiệt dưới 2 độ C, và kịch bản đó hiện bất khả thi. Mục tiêu giới hạn +2 độ C đã phá sản hoàn toàn, vì mức độ sử dụng năng lượng toàn cầu đang tăng lên và sẽ còn tiếp tục tăng”.
Phân tích mới cho biết nền nhiệt độ toàn cầu có khả năng đạt tới 2 độ C vào năm 2045, trừ khi có biện pháp can thiệp địa kỹ thuật (geoengineering) chống biến đổi khí hậu được triển khai.
Các quốc gia trên thế giới đã cam kết tại Paris vào năm 2015 sẽ giữ nền nhiệt độ toàn cầu tăng dưới mức 2 độ C so với trước thời kỳ công nghiệp, và theo đuổi các nỗ lực để hạn chế ở mức tăng nhiệt +1,5 độ C. Giờ đây, việc hạn chế đó đã không còn ý nghĩa gì nữa. Trong thời gian qua, cuộc khủng hoảng khí hậu đã làm gia tăng hình thái thời tiết khắc nghiệt trên toàn cầu với mức tăng nhiệt trung bình chỉ +1,3 độ C trong những năm gần đây, và đã hủy hoại sinh mạng và sinh kế của nhiều người dân. Nay với mức tăng nhiệt +2 độ C, mọi sự sẽ còn tệ hơn nhiều.
Giáo sư Jeffrey Sachs, cũng tại Đại học Columbia, cho biết: “Sự gia tăng nhiệt độ đáng kinh ngạc đã xảy ra, và trớ trêu thay, lại do bởi việc chúng ta cắt giảm các chất gây ô nhiễm bầu khí quyển. Giờ đây, chúng ta đã đang ở một vị trí và quỹ đạo mới”.

Phân tích mới đã kết luận rằng việc cắt giảm gần đây bụi khí ô nhiễm do tàu vận tải biển thải ra có khả năng chặn bức xạ nhiệt từ Mặt Trời đã làm tăng nền nhiệt nhiều hơn mức dự kiến. Nguồn ảnh: SCphoto/Alamy
Tiến sĩ Zeke Hausfather - một chuyên gia khoa học khác về khí hậu, người không tham gia nghiên cứu trên, cho biết công trình này là một đóng góp hữu ích. Ông nói:
"Điều quan trọng là phải nhấn mạnh rằng cả hai vấn đề này - [việc cắt giảm ô nhiễm] và độ nhạy cảm với khí hậu - đều là những lĩnh vực có sự không chắc chắn sâu sắc về mặt khoa học. Mặc dù Hansen và nhóm cộng sự đều đưa ra mức tăng nhiệt cao nhất trong các ước tính hiện có, chúng tôi không thể chắc chắn rằng họ sai, vì họ chỉ nêu ra kết quả tương đương với trường hợp xấu nhất."
Trong nghiên cứu mới được công bố trên Tập san Môi trường: Khoa học và Chính sách Phát triển Bền vững (Environment: Science and Policy for Sustainable Development), nhóm nghiên cứu của Gs. Hansen cho biết:
“Tình trạng không nhận ra thực tế trong đánh giá nền khí hậu, và không lên án sự yếu kém của các chính sách hiện tại trong việc ngăn chặn tình trạng nóng lên toàn cầu, sẽ đưa đến bất lợi cho những thế hệ người còn trẻ”.
Họ cho biết phân tích của IPCC phụ thuộc rất nhiều vào các mô hình máy tính, và cần có phương án bổ sung là sử dụng nhiều hơn các quan sát thực tế và thu thập thêm dữ liệu khí hậu từ quá khứ trước đó.
Thế giới đã chứng kiến các mức nhiệt độ bất thường trong hai năm qua. Nguyên nhân chính là sự gia tăng không ngừng của lượng phát thải CO2 từ việc đốt nhiên liệu hóa thạch. Đỉnh điểm của chu kỳ khí hậu El Niño vào năm 2024 đã làm tăng thêm nhiệt độ.
Tuy nhiên, hai yếu tố này không giải thích đầy đủ về các mức tăng nhiệt cực đoan, hoặc ngay cả sự dai dẳng của tình trạng tăng nhiệt này sau khi chu kỳ El Niño kết thúc vào giữa năm 2024. Điều này khiến giới chuyên gia về khí hậu bối rối khi tự hỏi, liệu có một yếu tố mới đáng lo ngại nào đó chưa được tính đến từ trước đây hay không, hay liệu tình trạng nhiệt độ tăng thêm này có phải là biến động tự nhiên bất thường nhưng mang tính tạm thời thôi hay không.
Trọng tâm chính đang được chú ý là từ khí thải tàu vận tải biển. Trong nhiều thập kỷ, các hạt bụi gốc lưu huỳnh (sulphate) do tàu thuyền đốt nhiên liệu và thải ra đã chặn một phần bức xạ nhiệt từ Mặt Trời chiếu xuống đến bề mặt Trái Dất, góp phần làm giảm hiện tượng tăng nhiệt theo xu hướng chung của phát thải khí nhà kính.
Nhưng vào năm 2020, các quy định chống ô nhiễm mới đã được thực thi, cắt giảm mạnh mật độ các hạt bụi khí dung ô nhiễm của tàu vận tải biển. Điều này đã dẫn đến nhiều bức xạ nhiệt hơn từ Mặt Trời chiếu xuống bề mặt Trái Đất, mà giới khoa học đo bằng hiệu suất watt trên mỗi mét vuông của hành tinh chúng ta (W/m2).
Ước tính của nhóm Hansen về tác động của việc này – tức là thêm 0,5W/m2 – cao hơn đáng kể so với con số 5 nghiên cứu khác gần đây, dao động từ 0,07 đến 0,15 W/m2, nhưng sẽ giải thích được mức tăng nhiệt độ bất thường này. Nhóm nghiên cứu của Gs. Hansen đã sử dụng phương pháp tiếp cận từ trên xuống, xem xét sự thay đổi về khả năng phản xạ trên các phần chính của đại dương và quy kết điều đó cho việc giảm phát thải từ tàu thuyền. Còn các nghiên cứu khác đã sử dụng phương pháp tiếp cận từ dưới lên để ước tính sự gia tăng nhiệt độ.
Tiến sĩ Gavin Schmidt, hiện là Giám đốc Viện nghiên cứu Không gian Goddard của NASA, cho biết: "Cả hai cách tiếp cận đều hữu ích và thường bổ sung cho nhau. Nhưng tôi nghĩ trong trường hợp này, cách tiếp cận của Hansen quá đơn giản và không tính đến những thay đổi trong lượng khí thải của Trung Quốc, hoặc các biến động xảy ra trong nội bộ khí quyển".
Nghiên cứu mới này [của Gs. Hansen] cũng lập luận rằng, độ nhạy cảm của nền khí hậu hành tinh đối với lượng phát thải carbon tăng cao đã bị đánh giá thấp, một phần là do đánh giá thấp tác động của việc giảm lượng khí thải gây ô nhiễm từ ngành vận tải biển.
Độ nhạy cảm khí hậu được giới khoa học định nghĩa là mức nhiệt độ tăng sau khi mật độ CO2 trong bầu khí quyển tăng gấp đôi. Một lần nữa, nhóm nghiên cứu của Gs. Hansen đã sử dụng một phương pháp khác với hầu hết các nhà khoa học và đưa ra mức ước tính này cao hơn.
IPCC, một tổ chức hợp tác của các nhà khoa học về khí hậu trên thế giới dưới quyền Liên Hợp Quốc, đã phát hiện ra rằng, các mô hình dự đoán điện toán đang tái tạo tốt nhất các mức nhiệt độ trong quá khứ và đưa ra độ nhạy cảm khí hậu từ 2,5 độ C đến 4 độ C.
Nhóm của Gs. Hansen đã áp dụng một cách tiếp cận đơn giản hơn, tính toán phạm vi tiềm năng khiến nhiệt độ tăng khi lượng CO2 tăng gấp đôi, và sau đó sử dụng dữ liệu về lượng nhiệt mà khí quyển của Trái Đất đã giữ lại, để ước tính độ nhạy cảm khí hậu có khả năng dễ xảy ra nhất. Ước tính của họ là 4,5 độ C. Sự hình thành mây, bị ảnh hưởng bởi tình trạng nóng lên toàn cầu và nạn ô nhiễm bụi khí dung, là nguồn nguyên nhân chính khiến con người không thể chắc chắn được điều gì sẽ diễn ra tiếp theo trong tiến trình tăng nhiệt này.

Đây là ảnh mô hình dự báo thế giới sẽ trông như thế nào vào năm 2100, với nền nhiệt tăng ít nhất 3°C và nhiều nhất 5°C so với thời kỳ tiền công nghiệp, nhưng mức độ cảm nhận nhiệt của con người sẽ là từ 6-8°C. Nên nhớ rằng, đây chỉ là một mô phỏng mới của mô hình đánh giá tương lai nền khí hậu CMIP6 với sự thay đổi cập nhật độ nhạy cảm khí hậu mới, nhưng vẫn còn khá bảo thủ, chưa tính đến các vòng lặp phản hồi quan trọng khác như methane và cháy rừng. Đây là thế giới mà chính con cháu chúng ta sẽ hưởng trong vòng đời của chúng.
Các mức nhiệt độ cao bất thường vẫn tiếp tục xuất hiện vào tháng 1/2025, lập thêm kỷ lục mới trong tháng này và làm đảo lộn kỳ vọng rằng nền nhiệt độ trung bình toàn cầu sẽ giảm với nhờ pha La Niña hiện tại - là chu kỳ khí hậu mát hơn so với El Niño. Ts. Hausfather cho biết: "Kỷ lục bất ngờ này có thể báo trước các mức nhiệt độ ghi nhận cao hơn trong năm nay so với điều chúng ta từng nghĩ".




Tháng 1/2025 là Tháng Một ấm nhất từng được ghi nhận với nền nhiệt trung bình cao hơn +1,75°C so với thời kỳ tiền công nghiệp và cao hơn +0,79°C so với giai đoạn 1991-2020. Nguồn: Copernicus Châu Âu. Bạn nào truy cập kênh của Hành tinh Titanic và đọc bài trên app Patreon dùng cho điện thoại smartphone có thể nhấn vào từng hình và phóng to (zoom) lên xem rõ hơn nếu màn hình quá nhỏ.
Nhóm nghiên cứu của Gs. Hansen cũng lập luận rằng tình trạng nóng lên toàn cầu đang gia tăng nhanh chóng này (mà họ đã dự đoán) sẽ làm tăng tốc độ tan băng ở Bắc Cực.
“Kết quả là, khả năng ngừng hoạt động của Dòng biển đối lưu Kinh tuyến Đại Tây Dương (dòng AMOC) sẽ có thể xảy ra trong vòng từ 20-30 năm tới, trừ khi loài người hành động để giảm tình trạng nóng lên toàn cầu – điều hoàn toàn trái ngược với kết luận của IPCC.
Nếu AMOC ngưng trệ hẳn, nó sẽ gây ra những vấn đề lớn, bao gồm mực nước biển dâng cao thêm vài mét – và do đó, chúng tôi mô tả việc AMOC dừng lại là ‘điểm tới hạn không thể sửa chữa được nữa.”

Ước tính trung bình của một nghiên cứu khác gần đây về thời điểm AMOC sụp đổ là vào năm 2050. Tuy nhiên, Gs. Hansen cho biết điểm tới hạn này có thể tránh được, dựa trên niềm tin ngày càng tăng vào thế hệ trẻ rằng họ nên nghe theo những gì khoa học chỉ ra. Ông kêu gọi áp dụng chính sách đánh thuế carbon và chia cổ tức sau đánh thuế, trong đó tất cả nhiên liệu hóa thạch đều phải bị đánh thuế và tiền thu được phải trả lại cho lợi ích công chúng - những nạn nhân - để thay đổi và thích nghi chống biến đổi khí hậu. Ông nói:
“Vấn đề cơ bản là các phụ phẩm của nhiên liệu hóa thạch vẫn được thải ra không khí một cách miễn phí”.
Ông cũng ủng hộ sự phát triển nhanh chóng của năng lượng hạt nhân và các nghiên cứu về phương án làm mát Trái Đất bằng can thiệp địa kỹ thuật (geoengineering) từng gây tranh cãi để chặn ánh sáng mặt trời, mà ông gọi là "cách làm mát toàn cầu có chủ đích".
Ông cho biết: “Chúng tôi không khuyến nghị thực hiện các biện pháp can thiệp vào nền khí hậu, nhưng chúng tôi đề xuất rằng những thế hệ người trẻ không nên bị cấm tiếp cận kiến thức về tiềm năng và các hạn chế của quá trình làm mát toàn cầu có chủ đích trong bộ giải pháp của họ”.
Gs. Hansen cho biết cần phải thay đổi chính trị để đạt được tất cả các giải pháp này:
“Các nhóm lợi ích đặc biệt đã nắm quá nhiều quyền lực trong hệ thống chính trị của chúng ta. Ở các quốc gia dân chủ, quyền lực phải nằm trong tay cử tri, chứ không phải trong tay những kẻ có tiền. Điều đó đòi hỏi phải sửa chữa một số nền dân chủ, bao gồm cả Hoa Kỳ.”
Với những phát ngôn này, rõ ràng James Hansen là một trong những nhà khoa học đầu tiên đã dám đụng chạm đến hệ thống chính trị và kinh tế, là nguyên nhân chính và gốc rễ đã gây ra cuộc khủng hoảng khí hậu. Càng ngày, chúng ta sẽ càng nhận ra hai khuynh hướng rõ rệt phân chia các chuyên gia về khí hậu thành hai nhóm:
(1) nhóm chỉ biết nghiên cứu và nhận tài trợ của doanh nghiệp và các tổ chức kinh tế - chính trị, nên không thể nói thật về mối liên hệ giữa hệ thống này với vấn đề nghiêm trọng của sự sụp đổ nền khí hậu toàn cầu, và
(2) nhóm nổi loạn, đã tách ra được tầm ảnh hưởng lũng đoạn của hệ thống kinh tế - chính trị, dám nói thật và dám chỉ thẳng mặt kẻ gây ra vấn đề, cũng như công bố gần chính xác tình trạng hiện tại và xu hướng sụp đổ không thể tránh khỏi.
NỀN NHIỆT ĐỘ Ở BẮC CỰC TĂNG VỌT 20 ĐỘ C TRÊN MỨC BÌNH THƯỜNG VÀ VƯỢT QUA ĐIỂM TAN CHẢY CỦA BĂNG
Nền nhiệt độ ở vùng Cực Bắc của Trái Đất đã tăng vọt hơn 20 độ C so với mức trung bình vào ngày Chúa Nhật vừa qua (2/2/2025), vượt qua cả ngưỡng tan chảy của băng.
Vào thứ Bảy (1/2/2025), theo các mô hình dự báo từ cơ quan khí tượng tại Châu Âu và Hoa Kỳ, nền nhiệt độ phía Bắc của đảo Svalbard ở Na Uy đã tăng lên 18 độ C ấm hơn so với mức trung bình của giai đoạn từ năm 1991 - 2020, với mức nhiệt độ thực tế gần với điểm tan chảy của băng. Vào ngày Chúa Nhật, nền nhiệt độ bất thường đã tăng lên hơn 20 độ C so với bình thường.

Giới khoa học cho biết họ dự đoán biển băng ở Bắc Băng Dương sẽ biến mất vào mùa hè lần đầu tiên trong vòng hai thập kỷ tiếp theo. Nguồn ảnh: Jose Luis Stephens/Alamy.
Ts. Mika Rantanen, một nhà khoa học tại Viện Khí tượng Phần Lan cho biết: “Đây là một sự kiện ấm lên rất cực đoan ngay trong mùa Đông [của Bắc Bán Cầu]. Có lẽ không phải là cực đoan nhất từng được quan sát, nhưng vẫn gần như chạm đến bờ vực có thể xảy ra sụp đổ ở Bắc Cực.”
Việc đốt cháy nhiên liệu hóa thạch đã làm nóng hành tinh này lên thêm khoảng 1,3 độ C so với thời kỳ tiền công nghiệp, nhưng các vùng cực của hành tinh lại đang ấm lên nhanh hơn vì lượng băng biển có khả năng phản chiếu bức xạ nhiệt đã tan chảy khá nhiều.

Trong tuần đầu và tuần thứ hai của tháng 2/2025, hai dòng khí ấm nóng đã xâm nhập từ phía eo biển Bering và Iceland lên Bắc Cực, cắt đôi Xoáy Cực và đẩy hai nửa xoáy lạnh xuống phía Nam, xâm nhập mạnh vào sâu phía dưới khu vực phía Đông Nam của lục địa Bắc Mỹ và Trung Á, gây ra các đợt lạnh lâu dài dồn xuống, mà Việt Nam cũng đang chịu ảnh hưởng hiện nay (từ Tết Âm lịch 2025 đến ít nhất là ngày 20/2/2025).

Đó là lý do vì sao nước Mỹ thì khá lạnh hơn mọi năm, nhưng vùng cận cực và vòng cực (Canada, Alaska, khu vực phía Tây của nước Nga) thì lại ấm bất thường. Tác động của mùa Đông dai dẳng trong đầu năm 2025 sẽ không khiến tháng Một năm nay trở thành tháng Một đặc trưng của pha mát La Nina, mà thực ra vẫn là tháng Một có nền nhiệt trung bình toàn cầu cao kỷ lục từ trước đến nay. Cái cảm giác mát lạnh khá bất thường trong hiện tại thực ra không bù trừ nổi cho sự tăng nhiệt quá bất thường và cực đoan ở ngay trung tâm của lõi Bắc Cực, nơi phải có nền nhiệt bình thường từ âm 30 độ C trở xuống.

Toàn cảnh bản đồ thế giới cho thấy Xoáy Cực bị chia đôi trong ngày 2/2/2025, với hậu quả là Mỹ, Canada và Nga rất lạnh (màu tím đậm), trong khi vùng phía trên Bắc Cực và rãnh khí quyển phía trên nước Anh - Iceland thì màu xanh lá cây (tức là không quá lạnh).
Ts. Julien Nicolas, một nhà khoa học tại Cơ quan Dịch vụ Khí tượng Copernicus của Liên minh Châu Âu, cho biết mức nhiệt độ ấm lên bất thường giữa mùa Đông vùng cực có liên quan đến một hệ thống khí áp thấp xuất hiện trên Iceland, khiến một khối khí ấm được đưa về phía Bắc Cực.
Ông cho biết thêm rằng những vùng biển quá nóng ở phần Đông Bắc Đại Tây Dương cũng đang giúp tăng cường các cơn gió ấm.
Nicolas cho biết: “Loại sự kiện này tương đối hiếm, nhưng chúng tôi không thể đánh giá tần suất của nó mà không cần nhiều phân tích thêm khác. Chúng tôi biết rằng một sự kiện tương tự đã xảy ra vào tháng 2/2018.”
Dữ liệu của Copernicus cho thấy nhiệt độ trung bình hàng ngày cao hơn 20 độ C so với mức bình thường ở gần Bắc Cực vào ngày 2/2/2025, và mức nhiệt độ tuyệt đối chạm trên -1 độ C xuất hiện ở vùng xa phía Bắc, đến tận vĩ tuyến 87° Bắc.
Những phát hiện này đã được xác nhận bởi một vị trí phao quan trắc tuyết ở Bắc cực, đã ghi nhận mốc nhiệt độ tuyệt đối 0,5 độ C vào ngày Chúa Nhật 2/2/2025.
Các nhà khoa học khí hậu ước tính nhiệt độ toàn cầu thông qua việc phân tích lại hàng tỷ phép đo thời tiết từ các vệ tinh, tàu thuyền, máy bay và trạm quan trắc thời tiết. Nhưng ở các vùng xa xôi như trung tâm Bắc Cực, nơi có ít địa điểm quan trắc trực tiếp hơn, thì rất khó để ước tính mức nhiệt độ chính xác bất thường.
Tất cả các mô hình đều cho thấy mức nhiệt độ tăng bất thường trên 20 độ C, trong đó, khoảng tăng từ 20 - 30 độ C là biên giới của nhận định.
Bắc Cực đã ấm lên nhanh hơn gần gấp bốn lần so với mức trung bình toàn cầu kể từ năm 1979, và nền nhiệt độ cực cao đã trở nên nóng hơn và phổ biến hơn.
Dirk Notz, một nhà khoa học khí hậu tại Đại học Hamburg, cho biết việc nhiệt độ tăng trên mức đóng băng là mối quan tâm đặc biệt vì chúng làm tan băng. “Chắc chắn không thể biện minh được với thực tế này, và chắc chắn thực tế là băng sẽ biến mất ngày càng nhiều do nền nhiệt độ tiếp tục tăng.”
Trong một nghiên cứu mà Ts. Notz đóng vai trò đồng tác giả thực hiện vào năm 2023 cho thấy băng biển mùa hè tại Bắc Cực sẽ biến mất ngay cả khi chúng ta cắt giảm nhanh chóng khí thải gây hiệu ứng nóng lên toàn cầu. Ts. Notz nói:
“Chúng tôi dự đoán biển băng trên Bắc Băng Dương sẽ biến mất lần đầu tiên vào mùa hè trong hai thập kỷ tiếp theo. Đây có lẽ sẽ là cảnh quan thiên nhiên đầu tiên tan biến vì các hoạt động của con người, cho thấy một lần nữa, con người chúng ta có thể tác động mạnh mẽ như thế nào trong việc định hình khuôn mặt của cả hành tinh này.”
CÁC MÔ HÌNH DỰ BÁO KHÍ HẬU KHÔNG THỂ GIẢI THÍCH ĐƯỢC ĐIỀU GÌ ĐANG XẢY RA VỚI TRÁI ĐẤT
Trích the Atlantic - Năm mươi năm kể từ khi bắt đầu thiết lập dự án mô phỏng khí hậu tương lai của Trái Đất, chúng ta vẫn chưa thực sự biết điều gì đang chờ đợi ở phía trước. Một số nơi đang nóng lên với mức độ dữ dội hơn dự đoán. Các hiện tượng cực đoan khiến giới khoa học bất ngờ. Hiện tại, khi thực tế rõ ràng của biến đổi khí hậu đang đè nặng lên cuộc sống con người, các nhà khoa học nhận thức rõ hơn giới hạn của khả năng dự đoán chính xác tương lai mà chúng ta phải đối mặt. Những thập kỷ tới có thể sẽ tồi tệ và khác lạ hơn rất nhiều so với dự báo của các mô hình tốt nhất.

Đây là một vấn đề nghiêm trọng. Thế giới đã nóng lên đủ để giới quy hoạch đô thị, quan chức y tế cộng đồng, công ty bảo hiểm, nông dân, và tất cả những tầng lớp khác trong nền kinh tế toàn cầu, mong muốn biết được điều gì sẽ xảy ra tiếp theo ở nơi sinh sống của họ trên hành tinh này. Và việc cho họ biết điều đó sẽ đòi hỏi độ chính xác về mặt địa lý mà ngay cả các mô hình khí hậu tiên tiến nhất cũng chưa đạt được, cũng như sức mạnh tính toán đó vẫn chưa ra đời. Toàn cảnh về những gì đang xảy ra và có thể sẽ xảy ra trên Trái Đất thì đang dần vén mở. Tuy nhiên, quy mô chi tiết đối với từng vùng đất địa phương nơi biến đổi khí hậu được trải nghiệm, và tầm nhìn toàn cầu của các công cụ tốt nhất để dự báo tác động, thì lại không khớp với nhau.
Các mô hình khí hậu hiện tại có thể mô tả rất chính xác những nét chính trong tương lai của Trái Đất. Tuy nhiên, tiến trình ấm lên đã diễn ra đủ để giới khoa học nhận thấy những điểm rời rạc đáng lo ngại giữa một số dự báo và kết quả trên thực tế. Ts. Kai Kornhuber, nhà khoa học khí hậu tại Đại học Columbia (Hoa Kỳ), và các đồng nghiệp, gần đây phát hiện ra rằng trên mọi lục địa trừ Nam Cực, có một số khu vực xuất hiện như các điểm tăng nhiệt bí ẩn, phải chịu đựng những đợt nắng nóng lập đi lập lại nghiêm trọng hơn bất kỳ mô hình nào có thể dự đoán trước hoặc giải thích được. Theo nghiên cứu được công bố từ Ts. Alexander Gottlieb và Ts. Justin Mankin thuộc Trường Đại học Dartmouth (Hoa Kỳ), ở những nơi có một phần ba dân số thế giới sinh sống, các số liệu ghi nhận nhiệt độ hàng ngày thực tế đang vượt qua dự báo của những mô hình. Và một cú nhảy vọt toàn cầu về nhiệt độ trung bình kéo dài từ giữa năm 2023 đến tháng 6 của năm vừa qua (2024) vẫn chưa thể được giải thích. Đó cũng là một thực tế khiến Ts. Gavin Schmidt, giám đốc Viện Nghiên cứu Không gian Goddard của NASA, lo ngại, mặc dù điều này không hoàn toàn khiến ông bất ngờ.
“Từ thập niên 1970, mọi người đã hiểu rằng tất cả các mô hình đều có sai số. Nhưng chúng tôi đã cố gắng hoàn thiện để khiến chúng trở nên đáng tin cậy hơn.” Theo ý nghĩa đó, dự án mô phỏng khí hậu là một quá trình nghiên cứu khoa học có mức tiến triển khá tốt, thậm chí xuất sắc. Chỉ có điều, giờ đây, cả thế giới cần thông tin chi tiết để đưa ra các quyết định quan trọng, và mọi người rất cần điều đó càng sớm càng tốt. Việc giới khoa học không có những giải đáp trông giống như một thất bại của việc mô hình hóa, nhưng thực ra, đó là minh chứng rõ ràng nhất về việc cuộc khủng hoảng biến đổi khí hậu đã vượt mức hiểu biết của con người và trở nên tồi tệ một cách nhanh chóng.
Trái đất là một nơi phức tạp khôn lường, giống như một con búp bê Matryoshka lồng ghép các hệ thống nhỏ bên trong các hệ thống lớn hơn khác. Vòng lặp phản hồi (feedback loop) giữa nhiệt độ, tình trạng đất đai, không khí và mặt nước trở nên phức tạp hơn bởi thực tế là mỗi nơi trên Trái đất đều hơi khác nhau một chút. Những biến động tự nhiên và hiện tượng nóng lên toàn cầu do con người gây ra càng làm thay đổi các quy tắc vốn chi phối mỗi tương tác cơ bản đó.
Một số hệ thống này — chẳng hạn như sự hình thành mây — nổi tiếng là khó hiểu, mặc dù chúng có ảnh hưởng lớn đến tiến trình biến đổi khí hậu. Và, giống như mây, nhiều thành phần trong hệ thống Trái Đất quá cục bộ để các mô hình khí hậu có thể nhận diện đủ. “Chúng tôi phải ước lượng cơ chế hình thành mây vì chúng tôi không có các thang đo đủ nhỏ để hiểu được việc những giọt nước riêng lẻ kết hợp với nhau như thế nào trong bầu khí quyển,” Robert Rohde, nhà khoa học đứng đầu tại tổ chức phi lợi nhuận Berkeley Earth về dữ liệu môi trường mở, cho biết. Tương tự, các mô hình khí hậu toàn cầu cũng phải ước lượng đặc điểm địa hình nơi diễn ra hình thái thời tiết, vì quy mô của các dãy núi gợn sóng thường nhỏ hơn độ phân giải của chúng, vốn chỉ có thể mô phỏng Trái Đất theo đơn vị pixel có kích thước tối thiểu là 100 km². Độ phân giải đó rất tốt để hiểu được các hiện tượng như tình trạng nóng lên ở Bắc Cực trong nhiều thập kỷ. Nhưng “bạn không thể mô phỏng được một cơn lốc xoáy theo kiểu đó,” Ts. Rohde nói.
Các mô hình đơn giản là không thể hoạt động được ở quy mô mà con người đang sinh sống, vì việc đánh giá tác động của lượng khí thải hiện tại lên thế giới tương lai cần đến hàng trăm năm mô phỏng và ghi nhận dữ liệu. Việc mô phỏng Trái Đất ở các đơn vị pixel có kích thước một km² sẽ cần “khoảng một trăm nghìn lần khả năng tính toán so với những gì chúng ta hiện có,” Ts. Schmidt từ NASA, chia sẻ. Tuy nhiên, các mô hình khí hậu toàn cầu có thể hữu ích ở cấp độ địa phương nếu được kết hợp đầy đủ dữ liệu khu vực và bảo đảm tính chuyên môn đúng đắn, và ngày càng có nhiều người muốn sử dụng chúng theo cách đó, để nhận biết được mức rủi ro đối với tài sản và tiền đầu tư của họ, hoặc để lập kế hoạch khẩn cấp và xây dựng cơ sở hạ tầng đối phó thích nghi. Ts. Rohde nói: “Chúng ta đang yêu cầu quá nhiều từ các mô hình. Nhiều hơn những gì chúng ta từng mong muốn trước đây.”
Đối với những ai không phải là chuyên gia khoa học, việc thu thập thông tin hữu ích từ các mô hình khí hậu sẽ cần đến sự trợ giúp từ giới chuyên môn. Các nhà khoa học khí hậu đã từng làm việc trong nhiều năm với giới chức thành phố New York (Hoa Kỳ) để hỗ trợ đưa ra các quyết định hệ trọng, ví dụ như xây dựng tập trung cơ sở hạ tầng ở đâu khi tính toán đến dự kiến mực nước biển dâng. Nhưng Ts. Schmidt cho rằng “vấn đề đơn giản là vẫn không có đủ chuyên gia khoa học để tham gia vào hội đồng tư vấn của mọi địa phương, mọi doanh nghiệp, mọi tổ chức hoặc mọi công ty tại mỗi quốc gia,” để giúp họ truy cập dữ liệu khí hậu phù hợp hoặc chọn ra các mô hình dự báo đáng tin cậy. (Một số mô hình tỏ ra tốt hơn trong việc mô phỏng các biến số cụ thể, chẳng hạn như sự thay đổi nhiệt độ giữa ngày và đêm.) Thường thì các chính phủ cuối cùng cũng phải dựa vào những công ty dịch vụ tư nhân có khả năng diễn giải dữ liệu khoa học trên thực tế; Ts. Schmidt mong muốn lĩnh vực khoa học của ông có thể cho ra được ra các nghiên cứu trực tiếp mang tính hữu ích hơn cho công chúng.
Đồng thời, khi các mô hình dự báo khí tượng đang phải đối mặt với thực tế nghiêm trọng của biến đổi khí hậu, thì một số giới hạn của chúng bắt đầu lộ ra. Vào thời điểm thế giới mới bắt đầu nỗ lực xây dựng các mô hình dự báo, chúng đã được thiết kế để hình dung mức nhiệt độ toàn cầu có thể diễn biến như thế nào nếu lượng khí thải nhà kính tăng lên, và chúng đã làm rất tốt điều đó. Nhưng ngay cả bây giờ, các mô hình ít có khả năng tính toán được các tác động thứ cấp của lượng khí thải đó mà không ai lường trước được, và hiện nay, dường như các tác động thứ cấp này đang thúc đẩy những thay đổi quan trọng.
Một số trong nhóm biến số tác động đó hoàn toàn bị thiếu trong các mô hình khí hậu. Cây cối và đất đai là các bể chứa chính của khí thải carbon, và những yếu tố này có thể thay đổi mà không được tính đến trong các mô hình dự báo khí hậu. Nhưng chúng hiện đang thay đổi: theo một nghiên cứu được công bố vào tháng 10/2023, cây cối và đất đai hấp thụ ít carbon hơn bình thường. Tại Phần Lan, các khu rừng đã ngừng hấp thụ phần lớn lượng carbon mà chúng từng làm được, và gần đây trở thành một nguồn phát thải ròng, và thực tế này đã xóa đi tất cả các thành tựu mà quốc gia này mong đạt được trong việc cắt giảm phát thải từ những lĩnh vực khác kể từ đầu những năm 1990. Ts. Schmidt cho biết tương tác giữa các phiến băng và đại dương cũng thường bị bỏ qua trong các mô hình, vì hiện tượng băng tan có thể làm thay đổi nhiệt độ trong đại dương, và điều này có thể gây ra những hiệu ứng domino đáng kể. Các mô hình dự báo mức thay đổi trong nhiệt độ đại dương hiện đang khiến giới khoa học nghiên cứu khí hậu tại NOAA (Cơ quan Quản lý Khí quyển và Đại dương Hoa Kỳ) phải suy nghĩ lại về các mô hình hoạt động của hiện tượng El Niño và La Niña; ban đầu cơ quan này dự đoán rằng hiệu ứng làm mát của La Niña sẽ bắt đầu sớm hơn nhiều so với những gì hiện tại đang xảy ra.
Những sai lệch trong các mô hình dự báo khí tượng đang diễn ra theo cả hai hướng: Một số mô hình đánh giá quá cao mức rủi ro đến từ nhiều yếu tố khác nhau, trong khi số khác lại đánh giá thấp. Một số mô hình “dự báo nóng,” gợi ý tiến trình ấm lên nhiều hơn so với thực tế xảy ra. Nhưng các phát hiện gần đây về nhiệt độ cực đoan chỉ ra một chiều hướng khác: Các mô hình có thể đang đánh giá thấp rủi ro khí hậu trong tương lai ở một số khu vực do một vài giới hạn vẫn chưa được biết rõ. Và, Ts. Rohde nói, đánh giá thấp rủi ro nguy hiểm hơn rất nhiều so với việc đánh giá cao.
Đối với Ts. Kornhuber, việc các mô hình dự báo dường như đã đánh giá quá thấp mức rủi ro khí hậu ở một số vùng miền chính là dấu hiệu xấu chỉ báo cho tương lai và khả năng của loài người trong việc dự đoán điều xấu đó. Ông nói: “Điều đáng lo ngại là con người hiện đang tiến vào một thế giới mà chúng ta dường như đã chạm đến giới hạn của hiểu biết vật lý về hệ thống Trái Đất.”
Trong khi các mô hình vật lộn để nắm bắt dự đoán được thế giới mà chúng ta đang sống, hành tinh này ngày càng trở nên xa lạ đối với con người, càng khác lạ hơn so với các phạm vi tham chiếu của chúng ta, vì nền khí hậu liên tục thay đổi. Nếu được cho phép có thời gian không giới hạn để nghiên cứu và thu thập dữ liệu, giới khoa học có thể phát triển các mô hình mô tả đầy đủ hơn về những gì chúng ta đang chứng kiến. Nhưng khi đó thì đã quá muộn để làm bất cứ điều gì về hiểu biết này. Nói cách khác, tác động phá hoại của con người đối với nền khí hậu và hệ sinh thái, cũng như sự sụp đổ của chúng, luôn đi trước và diễn ra nhanh hơn điều mà các mô hình dự báo và ngành khoa học khí tượng có thể nắm bắt được. Khoa học đã có hơn năm thập kỷ trong nỗ lực mô phỏng dự báo khí tượng, nhưng ngay cả các công cụ tốt nhất mà chúng ta có hiện nay cũng chỉ có thể đạt được một vài mức độ nhất định. Rohde nói: “Cuối cùng, tất cả chúng ta đều chỉ có thể đưa ra được các ước tính về những gì sắp xảy ra. Và không có phép màu kỳ diệu nào có thể cho chúng ta biết được sự thật một cách tuyệt đối.” Thay vào đó, chúng ta chỉ có thể hình dung được tổng thể bức tranh mờ nhạt, mang tính tượng trưng, về một thế giới mà chúng ta chưa bao giờ thấy trước đây của biến đổi khí hậu, đôi khi nhanh chóng tan đi vì đột biến - khiến ai cũng phải kinh ngạc và kinh hoàng.
Trong kỷ nguyên mới của biến đổi khí hậu, sẽ không có mô hình nào đủ sức giải quyết được các thách đố của nhiều yếu tố đột biến. Con người của thời hiện đại thì lại có thói quen của một ông vua tiêu dùng, đã quen được chiều chuộng và thỏa mãn ngay lập tức đòi hỏi của mình một cách kiêu ngạo và tham lam. Họ sẽ nghĩ rằng một mô hình dự báo khí tượng phải thông minh như một AI (Artificial Intelligent), và khi hỏi đến thì có thể cung cấp ngay được câu trả lời một cách chính xác. Sớm hay muộn, họ sẽ hiểu rằng điều đó là không thể, hoặc sẽ trả giá trước khi nhận ra sự bất khả thi này.
SAU NHỮNG MỐC NHIỆT KỶ LỤC LIÊN TIẾP, LIỆU TÌNH TRẠNG NÓNG LÊN TOÀN CẦU CÓ ĐANG TĂNG TỐC?
Các mô hình dự đoán khí hậu của thế giới luôn đang trong quá trình phát triển vượt bậc để hứa hẹn nhiều thành quả đáng kinh ngạc, nhưng năm 2024 đã chứng minh một sự thật rất đáng lo ngại: ngay cả những dự báo khoa học tốt nhất của chúng ta vẫn không thể đưa ra được kết quả tốt nhất, và chúng luôn đánh giá thấp những gì xảy ra trong thực tế. Nói cách khác, các mô hình đang bị đánh bại bởi thực tế diễn ra hiện nay trên toàn cầu.
Nhưng tại sao điều này lại quan trọng với tất cả chúng ta?
Bởi vì đối với một phần ba dân số thế giới, đây không chỉ là những con số dữ liệu — đó còn là cuộc sống và sinh mạng của họ. Cái nóng đang ảnh hưởng đến mọi người trên khắp thế giới và càng ngày, chúng ta càng nhận thức một cách đau đớn rằng chúng ta chưa chuẩn bị cho những gì đang ập đến quá nhanh và bất ngờ.
Các khu vực trên toàn cầu đang nóng lên dữ dội hơn bất kỳ dự đoán nào, với các điểm nóng bí ẩn nơi kỷ lục nhiệt độ bị phá đổ hàng ngày. Nông dân chứng kiến cây trồng héo úa dưới cái nóng chưa từng có. Giới quy hoạch đô thị và quan chức cộng đồng cố gắng tìm hiểu giải pháp để bảo vệ hàng triệu người khỏi các sự kiện cực đoan về khí hậu. Các công ty bảo hiểm tính toán lại nhiều mô hình rủi ro không còn hiệu quả nữa cho túi tiền của họ. Tất cả chúng ta đều cần một câu trả lời về tương lai khí hậu tại địa phương vùng miền của mình, nhưng các mô hình đã định hướng sự hiểu biết của chúng ta về biến đổi khí hậu đang cho thấy những giới hạn của chúng, ngay khi chúng ta cần chúng nhất.

Biểu đồ cho thấy các khu vực trên toàn cầu có nhiệt độ khí quyển gần bề mặt đất ở ngưỡng bất thường và cực đoan trong năm 2024. Những vùng được tô màu màu sắc khác nhau này chỉ báo phần trăm của phân bố khoảng nhiệt độ tưng hay giảm đối chiếu cho giai đoạn từ năm 1991–2020. Các vùng cực đoan (‘lạnh nhất’ và ‘nóng nhất’) dựa trên bảng xếp hạng nền nhiệt từ năm 1979–2024 (Nguồn: Copernicus)
Và khoảng cách giữa các dự đoán trên tầm mức toàn cầu và trải nghiệm tại từng địa phương dường như ngày càng mở rộng và khác nhau một trời một vực.
Từ giữa năm 2023 đến tháng 6/2024, thế giới đã trải qua một bước nhảy vọt về mức nhiệt độ chưa từng có trong lịch sử hiện đại, một sự tăng vọt quá mạnh đã đẩy nền nhiệt độ trung bình toàn cầu năm 2024 lên hơn 1,5°C so với mức của thời kỳ tiền công nghiệp — một ngưỡng mà chúng ta từng nghĩ rằng không được phép chạm tới trong nhiều năm nữa. Mặc dù dấu mốc tăng nhiệt này trong một năm chưa có nghĩa là loài người đã vượt quá mục tiêu giới hạn 1,5°C đề ra của Hiệp định Paris, nhưng đó là một cột mốc đáng ngại và là lời cảnh báo về những gì sắp xảy tới.
Chúng ta nghĩ rằng chúng ta nắm vững thời gian biểu và thứ tự của cái nồi nước đun sôi, nhưng những gì đang xảy ra hiện nay nằm ngoài bất kỳ dự đoán nào.
Những thập kỷ tới có thể chứng kiến những thay đổi bất chấp hiểu biết hiện tại của chúng ta về khoa học khí hậu. Đây là câu hỏi khiến giới khoa học mất ngủ: Điều gì sẽ xảy ra nếu sự gia tăng đột biến này không chỉ là một đợt bùng phát, mà là một dấu hiệu cho thấy hành tinh này đã bước vào một giai đoạn mới của tiến trình nóng lên?
Tương lai mà chúng ta đã cố gắng dự đoán có thể đến sớm hơn chúng ta nghĩ.
Điều Gì Thực Sự Đứng Đằng Sau Cái Nóng Hiện Nay?
Vào đầu năm 2024, các nhà khoa học đã chuẩn bị tinh thần để đón một năm có nền nhiệt nóng do hiện tượng El Niño mạnh mẽ. Họ cũng dự đoán rằng cái nóng sẽ phai nhạt dần khi Thái Bình Dương nguội đi.
Nhưng điều đó đã không xảy ra. Khi El Niño suy yếu, cái nóng vẫn ở lại.
Vì vậy, cái nóng kỷ lục của năm 2023 và 2024 đã buộc giới khoa học phải cố gắng tìm hiểu, vò đầu bứt tóc để hiểu được sự tăng vọt bất ngờ về nhiệt độ toàn cầu này. Và những gì họ khám phá và liệt kê ra bao gồm một số giải thích quen thuộc và một số điểm đáng lo ngại đầy tính bí ẩn:
Hành vi Bất thường của pha El Niño: Thông thường, El Niño sẽ khiến nền nhiệt độ tăng lên và sau đó ổn định trở lại khi pha này biến mất. Nhưng vào năm 2024, sau một đợt La Niña khá lạ thường kéo dài đến ba kỳ, tác động của pha El Niño đã tồn tại lâu hơn dự kiến, đẩy nền nhiệt độ toàn cầu lên cao hơn nữa. Một báo cáo khoa học vào năm 2024 cho thấy ảnh hưởng của El Niño đã làm tăng nhiệt độ toàn cầu thêm 0,16°C, một hiệu ứng lớn hơn nhiều so với mức tăng +0,04°C vào năm 2023 khi El Niño xuất hiện tương đối muộn trong năm này và đạt đỉnh vào tháng 11/2023. Đây là một kịch bản cực đoan chỉ xảy ra với xác suất 10% trong các mô hình dự đoán.
Tình Huống Giảm Lượng Khí Thải Gốc Lưu Huỳnh: Đây là một bước ngoặt trớ trêu: thành công của chúng ta trong việc chống ô nhiễm không khí có thể khiến tình hình trở nên tồi tệ hơn — lượng khí thải lưu huỳnh đã giấu đi nhiều hiệu ứng giữ nhiệt thực sự của bầu khí quyển (như Hành tinh Titanic đã từng công bố trước đây). Nghiên cứu mới đã chỉ ra rằng với sự suy giảm lượng khí thải từ tàu biển và nguồn ô nhiễm công nghiệp của Trung Quốc, chúng ta đã loại bỏ đi một lá chắn bụi khí dung lưu huỳnh đioxit có khả năng che bớt bức xạ nhiệt và làm mát hành tinh này. Khi bức màn chắn ô nhiễm này biến mất thì toàn bộ tác động của khí nhà kính càng được chứng thực gây hiệu quả mạnh mẽ hơn. Đó là một sự đánh đổi trái khoáy và mang đầy tính nghịch lý: ít ô nhiễm hơn trong không khí, thì nhiều nhiệt tăng hơn trên mặt đất.
Tình Trạng Mất Lớp Mây Che Phủ: Điều đáng lo ngại nhất là những gì đang xảy ra ở phía trên đầu chúng ta. Một nghiên cứu gần đây cho thấy rằng lớp mây che phủ thấp đã giảm mạnh ở các vĩ độ trung bình phía bắc và trên vùng nhiệt đới. Điều này có nghĩa là nhiều ánh sáng mặt trời hơn đang chiếu tới bề mặt Trái Đất, tăng cường hiệu ứng làm ấm. Điều đáng lo lắng là sự thay đổi này có thể là do kết hợp giữa biến đổi tự nhiên và các yếu tố do con người gây ra, ví dụ như việc giảm lượng khí thải gốc lưu huỳnh. Nhưng nó cũng có thể chỉ ra một điều gì đó đang trở nên tồi tệ hơn nhiều: một vòng lặp phản hồi tích cực chưa được tính đến, nơi ít mây che phủ hơn dẫn đến nhiều tác dụng tăng nhiệt hơn, thậm chí ít mây che phủ hơn — và nền nhiệt độ tăng nhanh hơn.

Biểu đồ về xu hướng trong giai đoạn 2013–2022 và các bất thường trung bình trong năm 2023 của những thông số liên quan đến nhiệt độ Trái Đất, phân bổ năng lượng bức xạ nhiệt trên bề mặt hành tinh và sự hình thành mây. (Nguồn: Sự tăng vọt nền nhiệt độ toàn cầu gần đây được tăng cường bởi suất phản chiếu hành tinh thấp kỷ lục)
Chu Kỳ Hoạt Động Của Mặt Trời và Bụi Mù: Hiện tượng tăng cường trong chu kỳ hoạt động 11 năm của Mặt Trời và mức độ bụi mù từ sa mạc Sahara cực kỳ thấp trong bầu khí quyển vào năm 2023 là những yếu tố bổ sung cho xu hướng nền nhiệt độ tăng vọt. Chúng có vẻ như là những yếu tố nhỏ, nhưng khi kết hợp với tất cả những thứ khác, sẽ gây hiệu ứng chồng lấn lên nhau và gia tăng cường độ.
Lá Bài Chưa Xác Định: Vụ phun trào núi lửa Hunga-Tonga Hunga Ha’apai ở khu vực Nam Thái Bình Dương vào năm 2022 đã đẩy 150 triệu tấn hơi nước vào tầng bình lưu của khí quyển Trái Đất, cùng với các gốc lưu huỳnh đioxit. Giới khoa học vẫn còn đang tranh luận xem, liệu sự kiện phun hơi nước khổng lồ này đang giúp làm ấm lên hay làm nguội đi hành tinh của chúng ta, góp thêm một yếu tố không thể đoán trước khác vào hệ thống khí hậu toàn cầu.
Vậy với các phân tích ở trên, chúng ta đã có đủ bằng chứng về tình huống tăng vọt nhiệt độ bất thường hiện nay hay chưa?
Một số người cho rằng sự tăng vọt nhiệt độ gần đây chỉ là một bất thường thoáng qua, là hậu quả tạm thời của việc điều chỉnh các quy định về khí thải . Vào năm 2020, Tổ chức Hàng hải Quốc tế của Liên Hợp Quốc đã ra lệnh cắt giảm 80% lượng khí thải gốc lưu huỳnh từ các tàu vận tải đi trên vùng biển quốc tế. Việc cắt giảm này của bụi khí gốc lưu huỳnh - là một thành phần quan trọng trong việc hình thành lớp mây có khả năng phản chiếu bức xạ nhiệt, đã làm giảm rõ rệt các "dấu vết bụi khí từ tàu biển" mà vệ tinh có thể chụp được. Các dấu vết này chính là lớp sương mù và mây tầng thấp được hình thành khi khí thải gốc lưu huỳnh tương tác với hơi ẩm trong khí quyển.
Nếu điều này là đúng, thì logic lập luận sẽ rất đơn giản: ít ô nhiễm lưu huỳnh hơn, thì ít mây phản chiếu hơn và nhiều bức xạ nhiệt hơn chiếu đến bề mặt Trái Đất. Khi kết hợp các yếu tố trên với hiệu ứng tăng nhiệt của pha El Niño, bạn có thể nhận được lời giải thích dễ hiểu cho tình trạng nền nhiệt độ tăng vọt gần đây.
Nhưng những giải thích ngắn gọn hiếm khi đứng vững nếu chưa có sự quan sát và chứng thực kỹ càng.
Thứ nhất, nếu việc cắt giảm ô nhiễm từ ngành vận tải biển là động lực chính gây ra sự tăng vọt nhiệt độ, thì chúng ta sẽ nhận thấy nền nhiệt gia tăng mạnh nhất tập trung ở các khu vực có tuyến đường vận tải biển — nhưng thực ra không phải như vậy.
Cái nóng gần như hiện diện ở khắp mọi nơi, chỉ trừ một vài góc nhỏ của hành tinh.

Số ngày trong năm 2024 được xem là có trải qua điều kiện căng thẳng cực độ về nhiệt, dựa trên mức cảm nhận nhiệt độ tối đa vượt mốc 32°C. Biểu đồ bên trái: Tổng số ngày. Biểu đồ bên phải: Bất thường về số ngày, so với mức trung bình của giai đoạn tham chiếu 1991–2020. (Nguồn: Copernicus)
Và ngay cả khi chúng ta mở rộng phạm vi quan sát để bao gồm tất cả các hình thức gây ô nhiễm bụi mù không khí, các con số thu được vẫn không hoàn toàn tương xứng. Để giải thích cho sự tăng vọt nhiệt độ, mức độ ô nhiễm trên khắp hành tinh cần phải giảm xuống gần bằng không — một cột mốc về bảo vệ môi trường mà chính con người còn chưa thể đạt được.
Những gì có thể rút ra sau mọi phân tích và xem xét thì có khả năng đưa đến điều đáng lo ngại hơn nhiều: nền nhiệt độ tăng cao (do cơ chế El Nino, và có thể của cả việc giảm khí thải trong ngành vận tải biển) có lẽ đang phá hủy các hệ thống làm mát tự nhiên của hành tinh này, bằng cách tích cực làm giảm lớp mây che phủ, tạo ra một vòng luẩn quẩn của phản hồi lập lại. Một lần nữa, điều này có nghĩa là tình trạng ít mây che phủ hơn đang cho phép nhiều bức xạ mặt trời xuyên qua bầu khí quyển, chiếu đến bề mặt Trái Đất, làm tăng nhiệt độ nhanh chóng hơn, và do đó, tiếp tục đưa đến cơ chế ngăn cản các điều kiện cho phép mây hình thành.
Kết hợp cùng với nhau, các yếu tố này cho thấy chúng ta vẫn chưa hiểu rõ bao nhiêu những hệ thống vận hành của tự nhiên. Chúng ta đang chứng kiến một sự tăng vọt về nền nhiệt độ, vừa ở mức chưa từng có, vừa không thể dự đoán trước được. Và điều này không chỉ là sự suy diễn. Các nghiên cứu mới ngày càng chỉ ra các vòng phản hồi đang tự duy trì lẫn nhau.
Nếu đúng thế, thì chúng ta không chỉ chứng kiến một sự bất thường thoáng qua về tăng nhiệt — chúng ta đang đối mặt với sự khởi đầu của một chu kỳ hâm nóng vượt quá tầm kiểm soát. Và đây là câu hỏi mà tất cả không thể tránh khỏi: Làm thế nào để con người chuẩn bị cho một tương lai nơi những nỗ lực để làm chậm tiến trình nóng lên có thể không đủ để theo kịp đà tăng của nó?
Vậy năm 2025 sẽ mang đến sự kiện gì về mặt biến đổi khí hậu?
Việc dự báo được nền nhiệt độ của năm 2025 sẽ khá khó khăn. Sau hai năm phá kỷ lục với các dự báo không chính xác, chúng tôi hy vọng, những vẫn thận trọng cho rằng, nền nhiệt trung bình toàn cầu trong năm nay có thể mát hơn một chút, hoặc ít ra là bằng với một trong hai năm trước. Nhưng liệu có được như vậy hay không?
Cơ quan Khí tượng Anh quốc (Met Office), Tiến sĩ Gavin Schmidt (của NASA), Tổ chức Berkeley Earth và Carbon Brief dự kiến năm 2025 sẽ được xếp hạng là năm nóng thứ ba từng được ghi nhận, với nền nhiệt độ trung bình toàn cầu có thể rơi vào khoảng tăng +1,4°C so với thời kỳ tiền công nghiệp. Họ cho rằng hành tinh này khó có thể sốt quá 1,5°C một lần nữa trong năm nay. Tuy nhiên, có một khả năng nhỏ rằng năm 2025 vẫn có thể trở thành năm nóng thứ hai trong lịch sử, tùy thuộc vào cách mà hệ thống khí hậu của Trái Đất diễn biến trong những tháng tới (tháng Hai và tháng Ba).
Nhiệt độ bề mặt biển đang bắt đầu nguội đi, và các điều kiện giống như La Niña yếu đang xuất hiện ở vùng biển nhiệt đới Thái Bình Dương. Tuy nhiên, một chu kỳ La Niña với đầy đủ các đặc điểm của nó dường như không thể xảy ra. Hầu hết các dự báo đều dự đoán về điều kiện ENSO trung tính trong phần lớn năm 2025, với một cơ hội nhỏ cho một El Niño khác quay trở lại vào cuối năm (Hành tinh Titanic sẽ phân tích về cơ hội khủng khiếp này trong một bài riêng).
Nhưng cho dù năm 2025 được xếp hạng thứ ba, thứ hai hay thứ sáu về mặt nóng nhất, thì điều đó vẫn không liên quan đến quỹ đạo đi lên không ngừng của nền nhiệt độ toàn cầu. Chừng nào nhân loại còn tiếp tục bơm khí nhà kính vào bầu khí quyển, xu hướng tăng nhiệt vẫn sẽ tiếp tục, bất kể những khoảng thời gian làm mát tạm thời do cơ chế biến đổi tự nhiên mang lại.
Với tốc độ phát thải hiện tại, thế giới sẽ không thể đảo ngược ngưỡng tăng +1,5°C vào cuối những năm 2020 hoặc đầu những năm 2030. Đây không chỉ là một con số; đó là một ranh giới phân tách giữa tình trạng bấp bênh và thảm khốc.
Dù gì đi nữa, các phân tích về yếu tố góp phần đẩy nhanh đột biến khí hậu và sụp đổ hệ sinh thái trên toàn cầu mà Hành tinh Titanic đã phân tích từ cách đây ít nhất là 5 năm trong loạt bài 5 TIN BUỒN, về VAI TRÒ CỦA QUẢ BOM METHANE Ở VÙNG BẮC CỰC - BẮC BĂNG DƯƠNG (Tin buồn số 1), về ĐỊNH LUẬT HENRY - DÒNG NHIỆT TỶ TRỌNG - PHYTOPLANKTON (Tin buồn số 2), về HIỆU ỨNG CHE MỜ KHÍ QUYỂN CỦA BỤI MÙ Ô NHIỄM (Tin buồn số 3), về CÁC BẰNG CHỨNG CỔ KHÍ HẬU HỌC LIÊN QUAN ĐẾN MỨC TĂNG MẬT ĐỘ KHÍ CARBON TỪ 415 - 1000PPM KHIẾN MÂY TẦNG THẤP BIẾN MẤT (Tin buồn số 4), và LỖI HỆ THỐNG KINH TẾ TƯ BẢN (Tin buồn số 5) đã trở thành sự thật phần nào.
Tin buồn số 2 về dòng AMOC và sự trả nhiệt của đại dương đã biến thành sự thật. Tin buồn số 3 về hiệu ứng global dimming biến mất cũng đã được chứng minh qua những kỳ lockdown do Covid, việc cắt giảm khí thải từ ngành vận tải biển, và Trung Quốc giảm ô nhiễm công nghiệp. Tin buồn số 4 đang được chứng thực qua các nghiên cứu về mây tầng thấp biến mất do nền nhiệt tăng vọt. Tin buồn số 5 đã hoàn toàn đúng khi các chế độ chính trị do thế lực kinh tế nhiên liệu hóa thạch chống lưng đã quay trở lại mạnh mẽ, cho dù đó là Donald Trump, Tập Cận Bình, Vladimir Putin hay vương triều Saud bin Salman.
Hiện chúng ta chỉ còn chờ quả bomb Methane phát nổ nữa mà thôi, trừ khi các quốc gia trên toàn cầu phải nhúng tay vào can thiệp địa kỹ thuật (geo-engineering) Bắc Cực, ngăn không cho băng của vùng này biến mất. Loài người đã tự đưa mình vào vòng thắt thòng lọng của thiên nhiên và bắt đầu tiến trình tự hủy diệt bản thân chủng loài này.
VIỆC VƯỢT QUA MỨC TĂNG NHIỆT +1,5°C SẼ ĐƯA ĐẾN HẬU QUẢ GÌ CHO TƯƠNG LAI NHÂN LOẠI?
Năm 2024 đánh dấu cột mốc nghiệt ngã cho nhân loại. Đây là lần đầu tiên trong lịch sử ghi nhận của ngành khí tượng học hiện đại, hành tinh của chúng ta đã vượt quá mức tăng nhiệt quan trọng +1,5 độ C so với thời kỳ tiền công nghiệp — một giới hạn mà chúng ta từng xem là ngưỡng để cảnh báo trước, chứ không phải là một kết luận chắc chắn sẽ xảy ra dù đã được xác định từ đầu. Và điều đó đã diễn ra sớm hơn nhiều so với chúng ta tưởng.

Trở lại năm 2019, chính NASA đã dự kiến Trái Đất sẽ không đạt đến ngưỡng tăng nhiệt này cho đến năm 2040. Ngay cả vào năm 2023, IPCC (Ủy ban Liên Chính phủ về Biến đổi Khí hậu của Liên Hợp Quốc) ước tính giới hạn tăng nhiệt +1,5 độ sẽ không bị vượt qua cho đến tận năm 2029. Nhưng hiện tại chúng ta đã chạm đến ngưỡng rồi, sớm hơn nhiều năm so với dự kiến, và phải đối mặt với một thế giới đang thay đổi nhanh và sâu sắc hơn so với những gì khoa học hay xã hội dự đoán.
Các mô hình dự báo khí hậu đã từng cảnh báo về ngày này. Những cảnh báo đó hiện đã trở thành sự thật. Tương lai đã đến đây rồi, cũng như nó nghiêm trọng và dồn dập hơn những gì mà nhiều người từng tưởng tượng. Đây không chỉ là một sự thay đổi tạm thời; đó còn là điểm khởi đầu của một kỷ nguyên mới — một kỷ nguyên mà sự gia tăng theo cấp số nhân lượng khí thải nhà kính của nhân loại sẽ quyết định số phận của sự sống trên hành tinh Trái Đất. Như nhà vật lý Al Bartlett nổi tiếng từng phát biểu: "Thiếu sót lớn nhất của loài người là không có khả năng hiểu được hàm số mũ." Khi lượng khí nhà kính tích tụ đủ lớn, gia tốc của biến đổi khí hậu sẽ tăng lên không ngừng, đẩy các hệ thống tự nhiên đến điểm đổ vỡ của chúng. Và hậu quả là sẽ không có gì tốt đẹp cả.
Việc vượt quá ngưỡng +1,5°C một cách quá nhanh chóng cho thấy thực tế đáng suy nghĩ về các con tính bảo thủ của ngành khoa học khí hậu. Dự đoán năm 2019 của NASA dựa trên ý tưởng rằng các tác động của biến đổi khí hậu sẽ chỉ diễn ra dần dần. Nhưng lượng khí nhà kính lại tích tụ nhanh hơn dự kiến, đẩy nèn khí hậu Trái Đất vượt quá giới hạn quan trọng nhanh hơn nhiều năm so với dự kiến. Năm nay (2025), chúng ta đã bước vào thời điểm mà những gì từng có vẻ là lý thuyết, thì giờ đây đã trở nên một thực tế không thể phủ nhận.
Hậu quả của việc vượt qua giới hạn tăng nhiệt này là rất lớn. Ví dụ như, nghiên cứu của NASA cảnh báo rằng ở tăng nhiệt +1,5°C, chúng ta có thể mất một nửa số sông băng trên thế giới. Khi các sông băng tan rã, những vùng phủ đầy băng tuyết rộng lớn một thời hùng vĩ này tan chảy vào đại dương, làm mực nước biển dâng cao và định hình lại bờ biển của mọi châu lục. Nhiếp ảnh gia Christian Åslund đã chụp lại những sự thay đổi đáng kể này trong cảnh quan sông băng, cho thấy hình ảnh ngày hôm nay của các con sông và thung lũng ở nơi mà nhiều tảng băng dày đặc từng tồn tại. Các bức ảnh của Åslund, được đặt cạnh hình ảnh trong quá khứ, ghi lại thực tế của một thế giới đang tan chảy theo đúng nghĩa đen trước mắt chúng ta.
Tiến trình ấm lên nhanh chóng của toàn cầu sẽ đưa đến những tác động tàn khốc trên tất cả mọi khía cạnh của cuộc sống. Việc thay đổi lên nền nhiệt +1,5°C không chỉ là một con số; nó báo hiệu một loạt các thảm họa về môi trường và xã hội sẽ ngày càng gia tăng khi nền khí hậu ấm lên hơn nữa. Mỗi phần nhỏ tăng thêm của một độ C hiện nay đều góp phần vào các điểm tới hạn và kích hoạt những cuộc khủng hoảng dồn dập xảy ra, định hình lại cả hành tinh và gây bất ổn cho xã hội loài người.
Ngành sản xuất lương thực toàn cầu phụ thuộc sâu sắc vào tính ổn định của nền khí hậu. Tuy nhiên, khi nhiệt độ môi trường tiếp tục tăng, nông nghiệp sẽ phải chịu các áp lực nghiêm trọng. Liên Hợp Quốc báo cáo rằng nền nhiệt độ ấm hơn góp phần gây ra nhiều đợt hạn hán kéo dài, các hình thái thời tiết thất thường và nhiều sự kiện nắng nóng cực đoan, tất cả đều gây khó khăn cho sản xuất lương thực. Người nông dân trên khắp thế giới, đặc biệt là ở các khu vực dễ bị tổn thương, đang báo động về năng suất cây trồng giảm và đất đai ngày càng trở nên khắc nghiệt hơn đối với việc trồng trọt.
Nạn hạn hán đang tàn phá những khu vực như miền Tây Hoa Kỳ, nơi từng nổi tiếng với các trang trại trù phú và mùa màng bội thu. Tình trạng thiếu nước đang buộc một số nông dân phải bỏ hoang ruộng đồng hoàn toàn. Cuộc khủng hoảng hiện tại ở dòng sông Colorado, nơi hàng triệu người dựa vào để tưới tiêu, là dấu hiệu của sự sụp đổ một hệ thống lớn hơn của nguồn cung cấp tài nguyên nước, vốn rất cần thiết cho sản xuất lương thực. Khi mùa màng thất bát và giá cả tăng vọt, tình trạng mất an ninh lương thực sẽ gia tăng, tạo ra thêm một yếu tố nữa góp phần vào cuộc khủng hoảng đa chiều toàn cầu vốn đã bùng lên từ lâu.

Với mỗi mức tăng nhiệt độ, khả năng kích hoạt các điểm tới hạn không thể đảo ngược về mặt khí hậu ngày càng tăng. Các điểm tới hạn là ngưỡng mà tại đó, những thay đổi trong hệ thống khí hậu sẽ được đưa vào thế tự duy trì sự thay đổi mới diễn ra, vượt quá khả năng kiểm soát và thích nghi của con người. Ở mức tăng nhiệt +1,5°C, các điểm tới hạn này sẽ dễ bị vượt qua hơn, và một số có thể đã bị vượt qua rồi:
👉Sự Sụp Đổ của Dòng Biển AMOC (Dòng Đối lưu Kinh tuyến Đại Tây Dương): Dòng AMOC, bao gồm cả dòng hải lưu Gulf Stream, đóng một vai trò quan trọng trong việc điều hòa khí hậu, đặc biệt là đối với Châu Âu. Tuy nhiên, việc nhiệt độ ấm lên và băng tan chảy đang phá vỡ thế cân bằng tinh tế của nó. Sự sụp đổ hoàn toàn dòng AMOC sẽ đưa đến những thay đổi mạnh mẽ trong các hình thái thời tiết, khiến mùa Đông khắc nghiệt hơn ở Châu Âu, nạn hạn hán kéo dài ở Châu Phi, và thậm chí kích hoạt thêm các điểm tới hạn sụp đổ ở các vùng băng ở hai cực của Trái Đất.
👉Băng Biển Mùa Đông Bắc Cực Tan Rã: Khi Bắc Cực ấm lên gần gấp bốn lần mức trung bình toàn cầu, băng biển trong mùa Đông đang bị triệt thoái với một tốc độ đáng báo động. Việc mất băng Bắc Cực không chỉ làm mực nước biển dâng cao mà còn làm giảm khả năng phản xạ ánh sáng mặt trời của bề mặt Trái Đất, làm tăng thêm tiến trình nóng lên toàn cầu trong một vòng phản hồi lặp lại liên tục (feedback loop).
👉Sự Sụp Đổ Của Phiến Băng Nam Cực: Ở Nam Cực, khối lượng băng tích tụ qua thời gian là rất lớn, nhưng nền nhiệt độ tăng cao đang gây bất ổn cho các sông băng đóng vai trò quan trọng, và cuối cùng có thể làm mực nước biển toàn cầu dâng cao thêm vài mét. Sự sụp đổ này sẽ vẽ lại đường bờ biển trên toàn thế giới, nhấn chìm các thành phố và quốc đảo ở vùng trũng thấp và duyên hải, khiến hàng triệu người phải di dời.
👉Rạn San Hô Chết Hàng Loạt: Các rạn san hô là điểm nóng đa dạng sinh học, và là nguồn cung ứng thực phẩm và tạo thu nhập quan trọng cho nhiều cộng đồng dân cư sống ở ven biển. Tuy nhiên, ngay cả một sự tăng nhiệt khiêm tốn lên mức +1,5°C cũng khiến 90% số rạn san hô này gặp rủi ro. Những sự kiện tẩy trắng và chết hàng loạt san hô sẽ tàn phá hệ sinh thái biển, cắt đứt nguồn sống của các cộng đồng dân cư phụ thuộc vào đánh bắt thủy hải sản và du lịch.
👉Rừng Boreal Phương Bắc Chết Dần: Rừng phương Bắc, bao phủ phần lớn Canada, Nga và bán đảo Scandinavia, đóng vai trò là một bể chứa carbon quan trọng. Tuy nhiên, các vụ cháy rừng do nhiệt độ ấm lên, sâu bệnh và nạn hạn hán đang đe dọa những khu rừng quan trọng này. Chúng đang chuyển đổi chức năng, từ nơi chứa carbon sang nguồn phát thải carbon do cây cối chết hàng loạt.
👉Băng Vĩnh Cửu Tan Chảy: Khi nhiệt độ tăng lên, lớp băng vĩnh cửu — là lớp đất đóng băng từ hàng triệu năm và có hàm chứa một lượng lớn carbon — sẽ tan chảy, giải phóng khí methane - một loại khí có hiệu suất nhà kính giữ nhiệt mạnh. Hiện tượng này gây ra một vòng luẩn quẩn, vì methane được giải phóng sẽ tiếp tục làm gia tăng tốc độ ấm lên của nền khí hậu toàn cầu.







Một series đồ họa hiển thị trực quan những tác động có khả năng xảy ra nhất với các kịch bản nhiệt độ trung bình toàn cầu tăng ở mức +1,5°C, +2°C, +3°C và +4°C so với thời kỳ tiền công nghiệp. Nguồn: ClimateNexus. Bạn nào truy cập kênh của Hành tinh Titanic và đọc bài trên app Patreon dùng cho điện thoại smartphone có thể nhấn vào từng hình và phóng to (zoom) lên xem rõ hơn nếu màn hình quá nhỏ.
Ở bên trong lõi của cuộc khủng hoảng khí hậu chính là tình trạng tiêu dùng và khai thác vượt quá giới hạn sinh thái của hành tinh này — nhân loại đang tiêu thụ tài nguyên và thải ra khí / rác ô nhiễm với tốc độ mà Trái Đất không thể chịu đựng và dung chứa xử lý một cách tự nhiên được. Việc vượt qua ngưỡng tăng nhiệt +1,5°C sẽ khuếch đại động lực không bền vững này, khi nền nhiệt độ tăng cao làm trầm trọng thêm tình trạng khan hiếm nước, phá vỡ chuỗi cung ứng thực phẩm và thúc đẩy nạn di cư hàng loạt. Cái gọi là "khủng hoảng đa chiều" bao gồm các cuộc khủng hoảng xảy ra chồng chéo và tương tác lẫn nhau — như tình trạng thiếu lương thực, khan hiếm nước, sụp đổ kinh tế và di cư cưỡng bức — không còn là lý thuyết nữa; đó là thực tế nghiệt ngã của cuộc sống ngày hôm nay.

Bão nhiệt đới Harvey đã gây ra trận lũ lụt lớn ở Texas vào năm 2017. Nguồn ảnh: Jonathan Bachman/Reuters
Đối với các gia đình, đặc biệt là những gia đình có con cái, lo ngại về tình trạng vượt quá ngưỡng chịu đựng của hệ sinh thái hiển nhiên rất lớn. Kỷ nguyên tăng trưởng và ổn định không giới hạn đã kết thúc rồi, và đang được thay thế bằng một tương lai bất định, làm suy yếu tất cả mọi thước đo truyền thống về an ninh và thành đạt. Đối với các bậc cha mẹ, mối lo lắng hiện sinh chính là con cái của họ sẽ phải đối mặt với một thế giới khắc nghiệt, bấp bênh hơn, và hoàn toàn khác biệt so với thế giới mà chính họ đã lớn lên.
Mặc dù cuộc khủng hoảng khí hậu có vẻ như là một vấn đề trừu tượng được thảo luận trong giới hoạch định chính sách và nghiên cứu khoa học, ngưỡng tăng nhiệt +1,5°C sẽ gây ra những hậu quả hữu hình cho toàn nhân loại. Giá lương thực tăng cao, thời tiết khắc nghiệt và cơ sở hạ tầng xuống cấp đang bắt đầu ảnh hưởng đến các hộ gia đình trung lưu, những người từng cho rằng mình được an toàn và không bị ảnh hưởng bởi các vấn đề đang diễn ra trên toàn cầu.
Sự thay đổi này dần trở nên rõ ràng hơn. Hàng hóa bán trong tiệm tạp hóa sẽ đắt hơn khi nạn hạn hán và sốc nhiệt gây gián đoạn chuỗi cung ứng và giảm năng suất cây trồng, và các hình thái thời tiết từng ổn định giờ đây lại chuyển đổi liên tục từ thái cực này sang thái cực khác, khiến các cộng đồng không kịp chuẩn bị cho lũ lụt, sóng nhiệt hoặc rét lạnh bất ngờ. Ở một số vùng, cảnh quan thiên nhiên từng tươi tốt đang trở nên khô cằn, khi sông và hồ cạn khô nguồn cấp nước. Chúng ta không còn cảm thấy tác động của biến đổi khí hậu ở nơi nào xa xôi nữa; nó đang thay đổi cuộc sống hàng ngày ở tại gia đình của bạn.
👉Áp Lực Tài Chính: Trong khi việc chuẩn bị nghỉ hưu, tiết kiệm cho giáo dục đại học và duy trì một cuộc sống gia đình ổn định… từng là các mục tiêu và nhiệm vụ tài chính bình thường của cuộc sống chúng ta trong giai đoạn cũ, thì biến đổi khí hậu đang gây ra một tình hình phức tạp khác. Giờ đây, chúng ta sẽ nhận ra rằng, mình còn phải lập ngân sách chi tiêu phòng bị cho các trường hợp khẩn cấp tiềm ẩn khác — ví dụ như sửa chữa nhà cửa hư hại do thời tiết khắc nghiệt, chi phí thực phẩm và tiện ích leo thang, và có lẽ thậm chí cả nhu cầu di cư trong tương lai.
👉Mối Lo Ngại Về An Ninh - An Toàn: Những lo ngại về tình trạng bất ổn xã hội cũng đang leo thang. Khi các nguồn cung ứng hàng hóa thiết yếu trở nên khan hiếm, xung đột về nguồn nước - đất canh tác - không gian sống an toàn gia tăng, thì tình trạng căng thẳng địa chính trị sẽ nổ ra. Mọi người dân sẽ lo lắng về những tác động lâu dài của một thế giới đầy rủi ro đối với sự an toàn, việc làm và phúc lợi tổng thể của gia đình họ.
👉Triển Vọng Tương Lai Dành Cho Con Cái: Tầm nhìn mà các bậc cha mẹ dành cho tương lai của con cái họ — một tương lai đầy cơ hội, lãng mạn phiêu lưu và được bảo đảm — đã bị che mờ bởi thực tế đang ập đến gần của tình trạng hỗn loạn khí hậu. Khi lập kế hoạch cho việc học đại học và xây dựng sự nghiệp trong tương lai của con cái mình, chúng ta sẽ phải vật lộn với câu hỏi: Con cái chúng ta sẽ thừa hưởng kiểu thế giới như thế nào? Liệu có cơ hội nào cho chúng trong một xã hội ngày càng khan hiếm tài nguyên, hoặc việc đấu tranh để được sống còn sẽ là mục tiêu mới?
Việc thế giới đã vượt qua ngưỡng tăng nhiệt +1,5°C trong năm 2024 - 2025 là một lời nhắc nhở rõ ràng rằng, chúng ta đang sống trong một thế giới đã thay đổi về mặt cơ bản, và nó sẽ chỉ trở nên tồi tệ hơn mà thôi. Các dấu hiệu của sự sụp đổ hiện đã hiển hiện nơi những sông băng tan chảy, các vụ cháy rừng dữ dội và nhiều vùng đất nông nghiệp khô cằn. Tác động của cột mốc tăng nhiệt này là không thể đảo ngược (ít nhất là trong vòng đời của chúng ta), với mỗi cuộc khủng hoảng nhỏ chồng chất lên những cuộc khủng hoảng khác, đưa nhân loại đến một tương lai u ám và bất định.
Việc bỏ qua những cảnh báo và xả thải hàng loạt khí nhà kính đã đẩy nền khí hậu Trái Đất vào một miền đất đầy nguy hiểm và rủi ro, nhanh chóng hơn chúng ta từng dự đoán. Các lý thuyết về biến đổi khí hậu không còn là giả thuyết nữa; chúng đã trở thành trải nghiệm hiện tại của mỗi con người đang sống trên hành tinh này, đặc biệt là các gia đình có con cái, những thế hệ người hiện phải đối mặt với một tương lai được đánh dấu, không phải bằng sự trù phú và dễ sống nữa, mà là với tình trạng khan hiếm, khó khăn và bất ổn không ngừng.
Trong thực trạng mới này, nơi mà khả năng đấu tranh sống còn có thể là một dạng đặc ân cuối cùng, chúng ta được nhắc nhở rằng thế giới và môi trường sống ổn định mà chúng ta đã từng xem là đương nhiên đã bị thay đổi không thể sửa chữa được nữa. Đây là thế giới mà chúng ta đang trao lại cho thế hệ người tiếp theo — một thế giới mà chúng ta có thể không còn khả năng thấu hiểu đầy đủ hoặc kiểm soát được. Đối với các gia đình trẻ đang cố gắng lên kế hoạch cho tương lai của mình, điều này đưa đến ý nghĩa là họ sẽ phải đối mặt với sự thật phũ phàng rằng, những ngày "bình thường như trước kia" đã chấm dứt. Biến đổi khí hậu, hiện ở trong tình trạng không thể đảo ngược và đang tăng tốc đột biến, sẽ định hình lại cuộc sống của tất cả. Và chúng ta sẽ nhận ra rằng, không có gì là tốt đẹp với sự thay đổi này cả.

Files
Previews only