Yapay Zeka Hikayesi İlk Büyük Güven Sınavını Veriyor (Patreon)
Content
Günaydın, bugünlük bültenimizde şu başlıklar olacak: ABD teknoloji hisselerinde sert satış, tahvillere yönelen güvenli liman talebi, yeniden 100 dolara yaklaşan petrol, Borsa İstanbul’daki sektör ayrışması, fon tasfiyelerinde artan ödemeler ve bugün açıklanacak ABD istihdam verileri.
Küresel piyasalar haftanın son işlem gününe klasik bir riskten kaçıştan çok, yapay zeka yatırımlarının geleceğini sorgulayan sert bir yeniden fiyatlamayla giriyor. Wall Street’te başlayan satış Asya’ya yayılırken ABD tahvilleri ve Japon yeni güvenli liman talebi görüyor. Türkiye açısından düşük ABD faizleri destekleyici olsa da teknoloji satışları ve petrolün yeniden yükselmesi risk iştahını sınırlıyor.
Teknolojide sert satış
Wall Street dün son derece sert bir gün geçirdi. Dow Jones yüzde 3,4, S&P 500 yüzde 4,4, Nasdaq ise yüzde 5,5 geriledi. Nasdaq son zirvesinden yüzde 10’dan fazla uzaklaşarak düzeltme bölgesine girdi.
Satışın merkezi yarı iletkenler ve veri merkezi şirketleriydi. Philadelphia Yarı İletken Endeksi yüzde 12,2 düşerken Nvidia yaklaşık yüzde 9, AMD, Micron ve Marvell ise yüzde 17 civarında değer kaybetti.
Buradaki sorun yapay zeka talebinin ortadan kalkması değil. Piyasa artık yüz milyarlarca dolarlık yatırımın ne kadar sürede gelir ve nakit akışı üreteceğini sorguluyor. Kongrede oluşan yeni siyasi dengeyle veri merkezlerinin enerji ve su tüketimi, çevresel izinleri ve yapay zeka güvenliği konusunda daha sıkı düzenleme ihtimali de bu endişeye eklendi.
Bu sabah ABD vadelilerinde sınırlı denge arayışı var ancak Nasdaq 100 vadelilerinin ekside kalması, baskının hala teknoloji tarafında yoğunlaştığını gösteriyor.
Tahvillere güvenli liman talebi
Hisse senetlerindeki satış ABD tahvillerine güçlü alım getirdi. 10 yıllık tahvil faizi yüzde 4,84’e, iki yıllık faiz ise yüzde 4,47 civarına geriledi.
Aralık ayında Fed’den 25 baz puanlık faiz artırımı ihtimali yüzde 80’in üzerinden yaklaşık yüzde 70’e indi.
Ancak bu hareketi Fed’in tamamen güvercinleştiği şeklinde okumamak gerekiyor. Piyasa daha çok teknoloji satışlarının finansal koşulları sıkılaştırabileceğini ve büyüme üzerindeki riski artırabileceğini fiyatlıyor.
Bugünkü istihdam raporu bu nedenle kritik. Güçlü istihdam ve ücret artışı tahvil faizlerini yeniden yukarı taşıyabilir ve teknoloji hisselerinde ikinci bir satış dalgası yaratabilir.
Asya’da çip satışları
Wall Street’teki yarı iletken satışının en sert yansıması Asya’da görülüyor.
Güney Kore KOSPI açılışta yüzde 8’i aşan kayıpla devre kesiciye giderken Samsung Electronics yaklaşık yüzde 8 geriledi. Japonya Nikkei’de kayıp yüzde 5’in üzerine çıktı. Tayvan’da da teknoloji hisseleri sert baskı altında.
Çin ve Hong Kong’daki kayıpların daha sınırlı olması, bu piyasaların küresel yapay zeka donanımı zincirine Japonya, Kore ve Tayvan kadar yüksek ağırlıkla bağlı olmamasından kaynaklanıyor.
Petrol yeniden yükseliyor
Brent petrol önceki günkü sert düşüşün ardından yeniden 99-101 dolar bandına çıktı. WTI ise 91-92 dolar çevresinde.
Hürmüz’de geçişlerin tamamen normalleşmemesi, ABD ile İran arasında somut bir ateşkes bulunmaması ve önceki düşüş sonrası kısa pozisyonların kapanması fiyatı yukarı taşıyor.
Bu hareket önemli bir şeyi hatırlatıyor. Önceki günkü yaklaşık yüzde 9’luk düşüş savaş riskinin bittiği anlamına gelmiyordu, yalnızca jeopolitik risk priminin bir bölümü çözülmüştü.
Türkiye açısından petrolün 100 dolar çevresinde kalması, 115 doların üzerindeki seviyelere göre rahatlatıcı. Ancak yeniden yükselişin sürmesi ulaştırma, sanayi, cari denge ve enflasyon açısından baskıyı artırabilir.
Borsa İstanbul
BIST 100 dün yüzde 1,26 düşüşle 11.333 puandan kapandı. Ancak manşet endeks yine piyasanın tamamını anlatmıyor.
Bankacılık endeksi yüzde 1,75, BIST 100 dışındaki hisseler yüzde 1,47 yükselirken sanayi endeksi yüzde 1,76 geriledi. İncelenen 627 hissenin 416’sı günü artıda tamamladı.
Dolayısıyla çarşamba günkü güçlü yükseliş tamamen geri verilmiş değil. Alımlar daha düşük tempoyla da olsa piyasanın geniş kesiminde devam ediyor.
Dünkü ayrışmada THYAO, Yapı Kredi ve Akbank pozitif tarafta kalırken ASELS ve Tüpraş sert geriledi. Savunma hisselerindeki küresel satış ASELS’i, petrol fiyatlarındaki sert oynaklık ise enerji tarafını etkiledi.
Bugün dışarıdaki teknoloji satışları BIST teknoloji ve savunma hisselerinde baskı yaratabilir. Buna karşılık ABD tahvil faizlerindeki gerileme bankalar açısından destekleyici olabilir.
Fon tasfiyelerinde ödeme artıyor
Tasfiye kapsamındaki 108 fonda 420 bin yatırımcıya yapılan toplam ödeme 130,2 milyar TL’ye ulaştı.
Bunun 62,2 milyar TL’si olağanüstü tasfiyedeki 15 fonda yapılan ara ödemelerden oluşuyor. Net yatırım tutarının tamamını alan yatırımcı sayısı 179 bini geçti.
Bu ilerleme önemli. Piyasadaki tasfiye riskinin azalması açısından artık yalnız hukuki düzenlemeleri değil, yatırımcıya fiilen ulaşan tutarları da görüyoruz.
Kalan aşamada belirleyici olan, fonların ellerindeki daha düşük likiditeli varlıkları ne kadar hızlı nakde çevirebildiği ve ödeme takviminin nasıl ilerlediği olacak.
Rezervler ve yabancı yatırımcı
TCMB’nin brüt rezervleri 30 Ekim haftasında 4,1 milyar dolar azalarak 158,1 milyar dolara geriledi.
Aynı hafta yabancı yatırımcılar hissede 66,3 milyon dolar, devlet tahvillerinde ise 750,4 milyon dolar net satış yaptı.
Bu verilerin ekimin son haftasını kapsadığını unutmamak gerekiyor. Kasım başındaki güçlü BIST hareketinde yabancının nasıl pozisyon aldığı henüz bu rakamlarda görünmüyor.
TL mevduatta ise hanehalkı tarafında belirgin bir kaçış yok. Toplam TL mevduat gerilese de gerçek kişilerin vadeli TL hesaplarında artış devam etti.
Günün ajandası
Bugün ABD’de ekim ayı istihdam raporu saat 16.30’da açıklanacak. Tarım dışı istihdamın yaklaşık 65 bin kişi artması, işsizlik oranının yüzde 4,2 civarında kalması bekleniyor.
Fed açısından istihdam kadar ortalama saatlik kazançlar da önemli olacak. Ücretlerin beklentiden güçlü gelmesi aralık ayı faiz artırımı ihtimalini yeniden yükseltebilir.
Euro Bölgesi’nde perakende satışlar takip edilecek.
İçeride ise Tüpraş, Aygaz, Borusan Boru, Anadolu Grubu Holding ve Park Elektrik bilançoları öne çıkıyor.
Kapanış
Bu sabah küresel piyasanın ana hikayesi teknoloji satışının kendisinden çok neden yaşandığı. Yapay zeka talebi hala güçlü ancak yüksek yatırım harcamalarının ne zaman nakit ve kara dönüşeceği artık daha sert sorgulanıyor.
Türkiye açısından küresel teknoloji satışları olumsuz, ABD faizlerindeki gerileme ise destekleyici. Petrolün yeniden 100 dolar çevresine çıkması da son günlerde oluşan rahatlamayı sınırlıyor.
BIST’te ise yalnız endeks seviyesine bakmak doğru değil. Dün BIST 100 gerilese de bankalar ve endeks dışındaki hisselerde alımlar sürdü. Kalıcı toparlanma açısından bugün asıl test, dışarıdaki sert satışa rağmen bu genişliğin korunup korunamadığı olacak.
Herkese güzel bir gün dilerim.